English Русский Finnish Norwegian Lappland

Mearkkašupmi

Arktalaš ja subarktalaš guovlluin leat máŋggat sierra gáldut, mat sáhttet nuoskkidit. Jus gos nu dáhpáhuvvá lihkuhisvuohta, eai nuoskkesávdnasat biso ovtta riikkas. Danin ovttasbargu biras- ja ráhkkananorganisašuvnnaid gaskkas badjel riikkarájáid lea dehálaš. Dasa lassin organisašuvnnain galgá leat ollislaš govva birrasa dálá dilis, gárvves riskaanalysat sierra guovlluide ja vuogit maiguin dieđihit álbmogii, mearrideaddji eiseválddiide ja eará joavkkuide.  

Luonddubirrasis lea stuorra sosiála ja ekonomalaš mearkkašupmi guovllu álgoálbmogiidda. Vai vejolaš lihkuhisvuođaid čuovvumušaid áddešedje, galgá dahkat riskaanalysaid, main váldet vuhtii sihke davvi guovlluid dálke- ja birasdiliid ja álgoálbmogiid eallinvugiid erenomášvuođaid. Riskkaid árvvoštallan šaddá álkibun ja buorrána, go biras- ja ráhkkananorgánaid ovttasbargu badjel rájáid buorrána. Ovttasbargu fállá maid vugiid lasihit guovllu olbmuid diđolašvuođa radioaktiivvalašvuođas.  

Guovllu átomdorvvolašvuođas ja birrasa radioaktiivvalašvuođas vástideaddji organisašuvnnain gáibidit doaimmaid buot vejolaš átomlihkuhisvuođain. Dain lea vástu das, ahte olbmot ja mearrádusaid dahkki eiseválddit ožžot dieđuid birrasa dálá dilis ja átomlihkuhisvuođaid vejolaš váikkuhusain. Prošeavtta deháleamos ulbmiljoavkkut ja ávkki oažžut leatge dat organisašuvnnat, maid máhttu buorrána  átomdorvvolašvuođas ja birrasa guoski radioaktiivvalašvuođas. Seammás organisašuvnnat ohppet váldit buorebut vuhtii álgoálbmogiid. Bohtosiin lea ávki maid mearrideaddji eiseválddiide ja eará joavkkuide, dego energiija- ja ruvkeindustriijai, turismii, boazodollui, guolásteapmái ja eará surggiide, mat ávkkástallet luonddu buktagiid.